Bỏ điều kiện kinh doanh dịch vụ kế toán từ 01/7/2026: doanh nghiệp cần biết gì?

Anh chị có thể đọc bài này vì hai lý do khác nhau. Một là đơn vị kế toán đang làm cho công ty vừa nhắc chuyện này và anh chị không rõ nó ảnh hưởng gì. Hai là anh chị đang tìm người làm kế toán thuế và vừa thấy nhiều bên mới xuất hiện với giá thấp hơn trước.

Cả hai lý do dẫn tới cùng một câu hỏi thực tế: từ nay lấy gì để biết một đơn vị kế toán có làm được việc. Bài này trả lời phần thay đổi pháp lý trước, rồi mới tới phần đó.

Hai nghị quyết đã bỏ những gì?

Bỏ điều kiện ở đây không phải bỏ nghề. Ngành nghề vẫn tồn tại, chỉ là nó ra khỏi danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, tức không còn phải xin giấy phép hoặc giấy chứng nhận đủ điều kiện trước khi hoạt động.

Hai nghị quyết liên quan là Nghị quyết 66.17 và Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP của Chính phủ. Chúng cắt 56 ngành nghề khỏi danh mục, đưa tổng số từ 198 xuống 142 ngành.

Dịch vụ kế toán nằm trong 56 ngành bị cắt. Kiểm toán thì không. Đây là điểm cần phân biệt ngay, vì hai nghề này hay bị gộp lại trong cách nói thường ngày. Kiểm toán độc lập vẫn ở trong danh mục ngành nghề có điều kiện, vẫn cần giấy chứng nhận đủ điều kiện, và vẫn theo trình tự cấp phép như trước.

Không chỉ kế toán. Luật Đầu tư 2025 số 143/2025/QH15 cắt 38 ngành khỏi danh mục, trong đó có đại lý thuế và đại lý làm thủ tục hải quan. Với đại lý hải quan, Thông tư 83/2026/TT-BTC chuyển cơ chế quản lý sang hậu kiểm, nghĩa là không kiểm tra điều kiện trước khi cho hoạt động mà kiểm tra sau trong quá trình hoạt động.

Về mặt thủ tục hành chính, Quyết định 1293/QĐ-BTC bãi bỏ 9 thủ tục hành chính tương ứng. Đây là phần cụ thể nhất của thay đổi: các bộ hồ sơ xin cấp, cấp lại, điều chỉnh giấy chứng nhận không còn được tiếp nhận nữa.

Những điều nào của Luật Kế toán 2015 bị ngừng thực hiện

Cơ chế ở đây không phải bãi bỏ điều luật, mà là ngừng thực hiện trong một khoảng thời gian. Đây là chi tiết quan trọng cho người đọc kỹ, vì hai việc có hệ quả khác nhau.

Năm điều bị ngừng thực hiện thuộc Luật Kế toán năm 2015.

Nhìn theo hàng dọc thì thấy rõ: cả chuỗi từ chứng chỉ cá nhân, đăng ký hành nghề, điều kiện với doanh nghiệp, tới giấy chứng nhận và hồ sơ xin cấp đều bị ngừng cùng lúc. Đây là cách cắt trọn một cơ chế tiền kiểm chứ không phải nới lỏng từng phần.

Điều đó có nghĩa gì với anh chị. Một đơn vị nhận làm kế toán cho công ty của anh chị từ 01/7/2026 không cần trình Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kế toán, vì giấy đó không còn được cấp. Người trực tiếp làm việc cũng không cần chứng chỉ kế toán viên theo cơ chế đăng ký hành nghề như trước.

Một mâu thuẫn chưa có văn bản nào gỡ

Đây là phần Pháp Tín cho là quan trọng nhất trong bài, và cũng là phần các bài khác chưa nói.

Điều 13 Luật Kế toán quy định các hành vi bị nghiêm cấm. Khoản 11 của điều này nêu hành vi “kinh doanh dịch vụ kế toán khi chưa được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kế toán”. Tương ứng với hành vi đó, Điều 28 Nghị định 41/2018/NĐ-CP quy định mức phạt từ 40.000.000 đến 50.000.000 đồng.

Hai nghị quyết cắt danh mục không nhắc tới hai quy định này. Nghĩa là trên giấy tờ đang có một tình trạng khó xử: cơ chế cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện bị ngừng thực hiện, nhưng điều cấm kinh doanh khi chưa được cấp giấy đó thì vẫn còn nguyên, và mức phạt tương ứng cũng còn nguyên.

Pháp Tín không kết luận rằng điều cấm này vẫn được áp dụng, và cũng không kết luận rằng nó đã hết hiệu lực trên thực tế. Cả hai kết luận đều cần đọc toàn văn nghị quyết cùng phụ lục, và đó là việc của người có chuyên môn pháp lý đọc trực tiếp văn bản: Những gì xác minh được: Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP ngày 18/5/2026, hiệu lực từ 01/7/2026 đến hết 28/02/2027, đã ngừng hiệu lực thi hành khối quy định về điều kiện kinh doanh dịch vụ kế toán trong Luật Kế toán 2015, từ Điều 57 về chứng chỉ kế toán viên, Điều 58 về đăng ký hành nghề, Điều 59 về đơn vị kinh doanh dịch vụ kế toán, đến các điều về cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện và kiểm tra hoạt động dịch vụ kế toán. Song song, Nghị quyết 66.17/2026/NQ-CP ngày 15/5/2026 đưa kinh doanh dịch vụ kế toán ra khỏi Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Hệ quả thực tế từ 01/7/2026: không phải xin Giấy chứng nhận đủ điều kiện, không phải đăng ký hành nghề, không phải cập nhật kiến thức hằng năm; giấy chứng nhận đã cấp trước đó vẫn còn giá trị đến khi hết hạn, hồ sơ đang xử lý được trả lại, theo Công văn 773/QLKT-DN ngày 22/5/2026 của Bộ Tài chính. Riêng khoản 11 Điều 13 Luật Kế toán 2015, tức điều cấm kinh doanh dịch vụ kế toán khi chưa được cấp giấy chứng nhận, thì không nguồn nào liệt kê đích danh trong danh mục ngừng hiệu lực, nên bài này không kết luận điều cấm đó còn hay đã hết hiệu lực. Hai mốc phải nhớ: nghị quyết chỉ có hiệu lực đến hết 28/02/2027, và đây là cơ chế ngừng hiệu lực thi hành chứ không phải bãi bỏ vĩnh viễn.

Điều anh chị nên làm với thông tin này rất đơn giản. Khi ký hợp đồng dịch vụ kế toán trong giai đoạn này, đừng dựa vào lập luận “đã bỏ điều kiện nên không còn rủi ro nào”. Hãy đưa vào hợp đồng phần trách nhiệm của bên nhận dịch vụ đối với các nghĩa vụ phát sinh, thay vì dựa vào việc họ có hay không có một tờ giấy phép.

Hiệu lực tới hết 28/02/2027, sau đó chưa xác định

Việc ngừng thực hiện các điều nói trên có mốc kết thúc: hết ngày 28/02/2027.

Đây là điểm nhiều bài bỏ qua, và nó đổi cách anh chị nên lập kế hoạch. Cơ chế hiện tại là một khoảng thời gian có giới hạn, không phải một thay đổi đã chốt vĩnh viễn.

Sau 28/02/2027 có ba khả năng về mặt logic, và Pháp Tín không đoán khả năng nào sẽ xảy ra. Có thể các điều bị ngừng được sửa hoặc bãi bỏ chính thức bằng một luật sửa đổi. Có thể thời hạn ngừng được kéo dài thêm bằng một nghị quyết khác. Có thể các điều đó trở lại hiệu lực, và khi đó câu hỏi tiếp theo là các đơn vị đã hoạt động trong giai đoạn không cần giấy phép sẽ được xử lý ra sao.

Trạng thái pháp lý sau 28/02/2027 vì thế chưa xác định. Với doanh nghiệp đi thuê dịch vụ, ảnh hưởng thực tế là ở độ dài hợp đồng: một hợp đồng dịch vụ kế toán kéo qua mốc đó nên có điều khoản xử lý trường hợp quy định thay đổi, thay vì im lặng về chuyện này.

Không còn giấy phép thì lấy gì để chọn đơn vị kế toán

Đây là mất mát thật của thay đổi này đối với người mua dịch vụ, và ít ai nói ra.

Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kế toán không phải một tờ giấy trang trí. Với anh chị, nó từng là một bộ lọc miễn phí: có giấy nghĩa là đã qua một vòng kiểm tra của cơ quan nhà nước về số lượng người có chứng chỉ, về người đại diện, về điều kiện của đơn vị. Anh chị không phải tự kiểm những thứ đó.

Bỏ giấy phép nghĩa là bộ lọc đó không còn. Từ nay việc kiểm thuộc về phía anh chị. Sáu tiêu chí dưới đây là những thứ kiểm được mà không cần giấy tờ của cơ quan nhà nước.

Ba tiêu chí đầu là ba tiêu chí thay thế trực tiếp cho phần mà giấy phép từng bảo đảm. Ba tiêu chí sau là phần giấy phép chưa bao giờ bảo đảm, và anh chị vẫn phải tự kiểm cả trước lẫn sau khi bỏ điều kiện.

Khi nào không nên vội kết luận rằng ai cũng làm dịch vụ kế toán được?

Bỏ điều kiện tiền kiểm không đồng nghĩa với bỏ nghĩa vụ. Pháp Tín thấy có bốn chỗ mà kết luận nhanh dễ dẫn tới quyết định sai.

Thứ nhất, nghĩa vụ kê khai vẫn nằm ở doanh nghiệp. Bên làm dịch vụ có sai thì phần phạt hành chính và tiền chậm nộp vẫn phát sinh trên mã số thuế của công ty anh chị. Việc thuê ai không chuyển được nghĩa vụ đó sang người khác, trừ phần trách nhiệm dân sự mà hai bên ghi vào hợp đồng.

Thứ hai, mâu thuẫn ở Điều 13 khoản 11 Luật Kế toán và Điều 28 Nghị định 41/2018 chưa được gỡ bằng văn bản nào. Trong lúc chưa rõ, lập luận “không cần giấy phép nên không có rủi ro” là lập luận chưa có chỗ dựa chắc.

Thứ ba, mốc 28/02/2027 nằm rất gần. Một quyết định chọn bên làm kế toán cho ba năm tới không nên dựa hoàn toàn vào tình trạng pháp lý của một khoảng thời gian ngắn hơn thế.

Thứ tư, kiểm toán vẫn là ngành nghề có điều kiện. Nếu việc anh chị cần thật ra là kiểm toán báo cáo tài chính, chứ không phải làm kế toán thuế, thì thay đổi này không áp dụng, và đơn vị nhận việc vẫn phải có giấy chứng nhận đủ điều kiện.

Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi để đọc tiếp

Nếu công ty của anh chị đang thuê dịch vụ kế toán, câu hỏi đáng tự trả lời là: khi kế toán bên ngoài kê khai sai và tiền phạt phát sinh trên mã số thuế của công ty, hợp đồng hiện tại xử lý phần đó thế nào? Bài cần đọc tiếp là: Kiểm tra sức khỏe kế toán thuế, làm gì trước khi đổi bên làm dịch vụ.

Nhận bản tin cập nhật qua Zalo OA Pháp Tín.