Căn cứ đang áp dụng: Luật Kiểm toán độc lập số 67/2011/QH12, sửa đổi bởi Luật số 56/2024/QH15 ngày 29/11/2024, hiệu lực 01/01/2025; Nghị định 17/2012/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 90/2025/NĐ-CP ngày 14/4/2025; Thông tư 200/2014/TT-BTC; và Nghị định 41/2018/NĐ-CP về xử phạt, sửa đổi bởi Nghị định 132/2026/NĐ-CP, hiệu lực 21/5/2026.
Doanh nghiệp nào thuộc diện bắt buộc
Khoản 1 Điều 37 Luật Kiểm toán độc lập liệt kê các đơn vị phải kiểm toán báo cáo tài chính hằng năm:
- Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.
- Tổ chức tín dụng.
- Tổ chức tài chính, doanh nghiệp bảo hiểm.
- Công ty đại chúng, tổ chức phát hành và tổ chức kinh doanh chứng khoán.
- Doanh nghiệp khác có quy mô lớn — điểm đ mới bổ sung bởi Luật số 56/2024/QH15, theo quy định của Chính phủ.
Khoản 2 Điều 37 bổ sung doanh nghiệp nhà nước và tổ chức thực hiện dự án quan trọng quốc gia có sử dụng vốn nhà nước.
Bốn nhóm đầu bị ràng theo loại hình, không theo doanh thu. Chỉ nhóm thứ năm xét quy mô.
Ngưỡng nào thành “doanh nghiệp khác có quy mô lớn”
Nghị định 90/2025/NĐ-CP bổ sung tiêu chí vào Điều 15 Nghị định 17/2012/NĐ-CP: thuộc diện khi thỏa mãn ít nhất 2 trong 3 tiêu chí sau.
| Tiêu chí | Ngưỡng |
|---|---|
| Lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm | Từ 200 người trở lên |
| Tổng doanh thu của năm | Từ 300 tỷ đồng trở lên |
| Tổng tài sản | Từ 100 tỷ đồng trở lên |
Chỉ tiêu xác định cuối năm tài chính, trên báo cáo tài chính của năm trước liền kề — số liệu năm cũ quyết định năm nay có phải kiểm toán hay không. Nghị định cũng có chiều ra: không thỏa mãn tiêu chí hai năm liên tiếp thì không phải kiểm toán bắt buộc, cho tới khi đủ điều kiện trở lại.
Thời hạn nộp và nơi nhận
Theo Điều 109 Thông tư 200/2014/TT-BTC, thời hạn nộp tính từ ngày kết thúc năm tài chính:
- Doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tư nhân, công ty hợp danh: chậm nhất 30 ngày.
- Các đơn vị kế toán khác, gồm phần lớn công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài: chậm nhất 90 ngày.
Nơi nhận không chỉ một đầu mối: cơ quan tài chính, cơ quan thuế, cơ quan thống kê, cơ quan đăng ký kinh doanh; doanh nghiệp trong khu chế xuất, khu công nghiệp còn nộp cho Ban quản lý khu nếu được yêu cầu. Báo cáo phải kèm báo cáo kiểm toán — đúng hạn mà thiếu vẫn là chưa đủ.
Những chỗ hay vướng
- Rà muộn. Xác định thuộc diện hay không phải làm đầu năm, trên số liệu năm trước.
- Đếm sai tiêu chí lao động. Ngưỡng 200 người tính theo lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm, không phải số người trên bảng lương.
- Quên giới hạn nhiệm kỳ. Điều 39 Luật Kiểm toán độc lập: thuê cùng một doanh nghiệp kiểm toán từ ba năm liên tục trở lên thì phải yêu cầu thay kiểm toán viên hành nghề ký báo cáo. Luật số 56/2024/QH15 siết thêm — một kiểm toán viên không được kiểm toán cùng một đơn vị quá năm năm liên tục.
Hệ quả nếu không thực hiện
Điều 12 Nghị định 41/2018/NĐ-CP xử phạt việc nộp và công khai báo cáo tài chính theo bốn mức tăng dần: chậm dưới ba tháng; công khai thiếu hoặc không kèm báo cáo kiểm toán, hoặc chậm từ ba tháng trở lên; công khai thông tin không đúng thực tế; không nộp, không công khai.
Đáng chú ý hơn là trần xử phạt. Luật số 56/2024/QH15 sửa Điều 60 Luật Kiểm toán độc lập, nâng mức phạt tiền tối đa trong lĩnh vực kiểm toán độc lập lên 1 tỷ đồng với cá nhân và 2 tỷ đồng với tổ chức, đặt thời hiệu xử phạt 5 năm. Nghị định 132/2026/NĐ-CP quy định tổ chức bị phạt gấp hai lần cá nhân.
Thời hiệu 5 năm nghĩa là các năm đã qua vẫn trong tầm xử lý. Ngoài tiền, thiếu báo cáo kiểm toán còn làm đứt hồ sơ vay vốn, hồ sơ dự thầu và các đợt rà soát của đối tác.
Buổi tư vấn giải quyết những gì
Pháp Tín tư vấn trọn gói, chuẩn và chính xác trên số liệu thật của doanh nghiệp:
- Xác định thuộc khoản 1 hay khoản 2 Điều 37, theo loại hình hay quy mô.
- Đối chiếu ba tiêu chí của Nghị định 90/2025/NĐ-CP trên báo cáo năm trước liền kề.
- Dựng mốc lùi từ hạn nộp, gồm thời điểm sổ sách phải sẵn sàng.
- Rà giới hạn nhiệm kỳ kiểm toán viên theo Điều 39 và Luật số 56/2024/QH15.
- Lập danh mục nơi nhận báo cáo đúng loại hình và địa bàn.
- Rà các năm còn trong thời hiệu 5 năm và thứ tự xử lý rủi ro.
Phạm vi tư vấn và phí được thống nhất bằng văn bản trước khi bắt đầu.
Đọc thêm
- Bỏ điều kiện kinh doanh dịch vụ kế toán từ 01/7/2026
- Sổ sách và hóa đơn tồn đọng: dọn đến đâu thì đủ để đóng công ty
- Vốn điều lệ chưa góp đủ: ảnh hưởng gì khi giải thể
- Kế toán và thuế
- Tư vấn thuế và quyết toán
- Mua bán doanh nghiệp
- Cập nhật chính sách
- Tất cả nhóm việc Pháp Tín tư vấn
Doanh thu 400 tỷ, 150 lao động, tổng tài sản 90 tỷ có phải kiểm toán không?
Theo Nghị định 90/2025/NĐ-CP, trường hợp này chỉ đạt một tiêu chí là doanh thu; lao động và tổng tài sản đều dưới ngưỡng. Chưa đủ 2 trong 3 nên chưa thuộc nhóm quy mô lớn, nhưng vẫn phải rà mỗi năm.
Doanh nghiệp FDI mới thành lập, chưa có doanh thu, có phải kiểm toán năm đầu?
Điểm a khoản 1 Điều 37 Luật Kiểm toán độc lập gắn nghĩa vụ vào loại hình, không đặt ngưỡng doanh thu hay thời gian hoạt động. Báo cáo kỳ kế toán đầu tiên vẫn phải được kiểm toán.
Nộp báo cáo tài chính đúng hạn nhưng chưa có báo cáo kiểm toán thì có bị coi là vi phạm?
Với đơn vị thuộc diện bắt buộc, Điều 12 Nghị định 41/2018/NĐ-CP xếp việc công khai báo cáo tài chính không kèm báo cáo kiểm toán vào nhóm bị xử phạt.