Chiến dịch làm sạch mã số thuế: doanh nghiệp nào bị ảnh hưởng và phải làm gì?

Anh chị đang đọc bài này có thể vì một trong ba lý do. Công ty cũ dừng mấy năm rồi mà chưa đóng, và anh chị vừa nghe tin danh sách bị công khai. Hoặc anh chị đứng tên hộ một công ty đã bỏ. Hoặc công ty đang chạy bình thường, nhưng một nhà cung cấp lâu năm vừa biến mất khỏi địa chỉ.

Ba lý do dẫn tới ba việc khác nhau. Bài này chia đúng ba nhóm đó, kèm số liệu để anh chị biết nhóm mình đông cỡ nào.

Chiến dịch làm sạch mã số thuế là gì và đang chạy tới đâu?

Chiến dịch không phải một văn bản luật mới. Nó là chuỗi chỉ đạo và quyết định nội bộ của cơ quan thuế nhằm dọn hai loại hồ sơ đang treo trên hệ thống: hồ sơ của doanh nghiệp đã dừng thực tế mà chưa làm thủ tục đóng, và hồ sơ của doanh nghiệp không còn ở địa chỉ đã đăng ký.

Hai mốc đáng nhớ. Thứ nhất, Quyết định 595/QĐ-CT ngày 08/5/2026: công khai thông tin 100% doanh nghiệp ở trạng thái không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký mà không hợp tác, và chuyển hồ sơ có dấu hiệu tội phạm sang cơ quan công an. Thứ hai, công điện của Cục Thuế ngày 13/7/2026, yêu cầu công khai danh sách trước ngày 17/7 và đề nghị thu hồi giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp với các trường hợp thuộc diện.

Quy mô theo công điện ngày 13/7/2026: cả nước có 291.962 doanh nghiệp ở trạng thái 03, tức ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế, và 325.500 doanh nghiệp ở trạng thái 06, tức không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký, có nợ thuế. Cộng lại là hơn 617.000 hồ sơ.

Tiến độ xử lý thì nhìn ở số liệu Cục Thuế công bố tại họp báo ngày 04/9/2026: tám tháng đầu năm 2026 đã hoàn tất chấm dứt hiệu lực mã số thuế cho 94.991 doanh nghiệp và tổ chức, trong đó 23.017 là đề nghị mới trong năm 2026 và gần 72.000 là hồ sơ từ năm 2025 trở về trước. Cùng kỳ, cơ quan thuế khôi phục mã số thuế cho hơn 3.000 doanh nghiệp.

Hai con số cuối đáng chú ý. Hơn 3.000 doanh nghiệp được khôi phục nghĩa là chiến dịch không chỉ có một chiều đóng. Doanh nghiệp muốn quay lại và chịu làm hồ sơ thì vẫn có đường.

Ba nhóm bị ảnh hưởng và mỗi nhóm phải làm gì?

Ba nhóm khác nhau về việc cần làm, khác nhau về mức độ gấp, và khác nhau về ai là người phải làm.

Nhóm 3 là nhóm hay bị bỏ qua nhất. Anh chị không làm gì sai, doanh nghiệp vẫn kê khai đủ, nhưng một nhà cung cấp trong danh sách bị công khai sẽ kéo theo việc rà lại hóa đơn của anh chị.

Trạng thái 03 và trạng thái 06 khác nhau ở đâu?

Hai mã này hay bị nói lẫn, nhưng dẫn tới hai đường xử lý khác nhau, nên cần phân biệt trước khi làm gì.

Theo Phụ lục I Thông tư 90/2026/TT-BTC, mã 03 là “NNT ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực MST”. Mã 06 là “NNT không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký”. Ngoài ra còn mã 09, “NNT chờ xác minh tình trạng hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký”, là bước trung gian trước khi chuyển sang 06.

Việc chấm dứt hiệu lực mã số thuế áp dụng cho cả hai. Theo Điều 13 khoản 1 Thông tư 90/2026/TT-BTC, các trường hợp chấm dứt hiệu lực mã số thuế với doanh nghiệp đăng ký thuế cùng đăng ký kinh doanh gồm: chấm dứt hoạt động kinh doanh hoặc giải thể, phá sản; bị thu hồi giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh; bị chia, bị sáp nhập, bị hợp nhất; và bị cơ quan thuế ra thông báo người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký.

Điểm cần nhớ: mã 06 không có nghĩa là công ty đã đóng. Công ty vẫn tồn tại về pháp lý, nghĩa vụ thuế vẫn còn, và chừng nào chưa làm thủ tục thì nghĩa vụ đó vẫn chạy.

Người đại diện theo pháp luật chịu hệ quả gì?

Đây là phần nhiều người lo nhất, và cũng là phần nhiều nơi viết sai nhất. Nói ngay điều quan trọng: không có điều luật nào cấm người đại diện của doanh nghiệp trạng thái 06 thành lập công ty mới. Điều 17 khoản 2 Luật Doanh nghiệp 2020, đã sửa bởi Luật 76/2025/QH15, liệt kê các đối tượng không được thành lập và quản lý doanh nghiệp, và không có điểm nào về nợ thuế, cưỡng chế hay trạng thái 06.

Nhưng có bốn hệ quả thật, đều có căn cứ.

Thứ nhất, tạm hoãn xuất cảnh. Theo Điều 28 Nghị định 252/2026/NĐ-CP, người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký, sau 120 ngày kể từ thông báo của cơ quan thuế mà không khôi phục hoặc chấm dứt mã số thuế, thuộc diện tạm hoãn xuất cảnh. Quy định này áp dụng không phụ thuộc vào việc người nộp thuế đang có tiền thuế nợ hay không. Việc hủy tạm hoãn gắn với mức nợ còn lại dưới 50 triệu đồng với cá nhân và hộ, hoặc dưới 500 triệu đồng với doanh nghiệp.

Thứ hai, bị xếp dấu hiệu rủi ro hóa đơn. Bộ chỉ số tại Quyết định 78/QĐ-TCT ngày 02/02/2023 xếp hai tình huống vào nhóm dấu hiệu rủi ro: người đại diện theo pháp luật đồng thời là người đại diện của một doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ, và việc khôi phục mã số thuế sau thông báo không hoạt động. Nghĩa là công ty mới do người này đứng tên dễ bị chuyển sang dùng hóa đơn có mã của cơ quan thuế và dễ bị đưa vào diện kiểm tra.

Thứ ba, công khai thông tin và chuyển hồ sơ. Theo Quyết định 595/QĐ-CT ngày 08/5/2026, cơ quan thuế công khai thông tin 100% doanh nghiệp trạng thái 06 không hợp tác, và chuyển hồ sơ có dấu hiệu tội phạm sang cơ quan công an.

Thứ tư, đề nghị thu hồi giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Theo công điện ngày 13/7/2026, cơ quan thuế đề nghị thu hồi giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp với doanh nghiệp trạng thái 06 có nợ thuế.

Trong thực hành, phòng đăng ký kinh doanh có thể yêu cầu xử lý doanh nghiệp cũ trước khi cấp hồ sơ mới. Đó là cách làm thực tế, không phải điều cấm trong luật, và anh chị nên phân biệt hai chuyện này khi ai đó nói với anh chị rằng “bị cấm mở công ty”.

Khi nào không nên tự kết luận chỉ từ danh sách công khai?

Một cái tên xuất hiện hoặc không xuất hiện trong danh sách công khai chưa đủ để quyết định gì. Pháp Tín thấy có bốn tình huống mà tự kết luận từ đó dễ dẫn tới bước đi sai.

Thứ nhất, khi tên công ty không có trong danh sách. Danh sách công khai theo từng đợt, và doanh nghiệp mới bị xếp diện có thể chưa tới đợt đăng. Muốn biết trạng thái tại thời điểm hiện tại thì tra trên cổng tra cứu thông tin người nộp thuế, theo từng mã số thuế.

Thứ hai, khi tên công ty có trong danh sách và anh chị muốn tự chọn hướng đóng hay khôi phục. Hai hướng đó khác nhau về chi phí và về thời gian, và việc chọn phụ thuộc vào số kỳ tờ khai còn thiếu, số nợ thuế, số nợ bảo hiểm xã hội, tình trạng hóa đơn. Bốn thứ đó không có trong danh sách.

Thứ ba, khi anh chị chỉ đứng tên hộ. Người đứng tên là người chịu hệ quả về tạm hoãn xuất cảnh và về dấu hiệu rủi ro, kể cả khi không điều hành. Việc cần làm là xác định mình đang là người đại diện theo pháp luật của những công ty nào, trước khi bàn tới chuyện xử lý từng công ty.

Thứ tư, khi mốc thời gian chưa rõ. Mốc 120 ngày ở Điều 28 Nghị định 252/2026 tính từ ngày cơ quan thuế ra thông báo, và ngày đó không nằm trên danh sách công khai. Phải lấy từ thông báo của cơ quan thuế quản lý.

Câu hỏi thường gặp

Bước tiếp theo theo nhóm của anh chị

Doanh nghiệp của anh chị thuộc nhóm nào trong bảng ba nhóm ở trên: trạng thái 03, trạng thái 06, hay đang hoạt động bình thường mà có đối tác trong diện? Nếu là nhóm 1 hoặc nhóm 2, bài cần đọc là: Mã số thuế bị chấm dứt hiệu lực, công ty còn tồn tại không.

Nhận bản tin cập nhật qua Zalo OA Pháp Tín.