Xử phạt vi phạm về hóa đơn: hai điều nhiều nơi đang ghi sai

Anh chị hay gặp tình huống này: tra một hành vi hóa đơn, ra hai trang, hai con số. Trang nào cũng dẫn Nghị định 125/2020, và cả hai đều trông có căn cứ.

Lý do là Nghị định 125/2020 đã bị sửa ba lần và có bản hợp nhất. Trang nào chép bản gốc thì đúng với năm 2020 nhưng sai với năm 2026. Bài này chỉ ra hai chỗ lệch quan trọng nhất và cách kiểm nhanh một trang đang chép bản nào.

Hai điều nhiều nơi đang ghi sai về xử phạt hóa đơn

Bảng dưới đặt cạnh nhau con số nhiều trang đang ghi và con số của bản đang áp dụng.

Hai dòng đầu là hai điều nêu trong tiêu đề bài. Hai dòng sau là hai thay đổi từ đầu năm 2026 mà nhiều trang chưa cập nhật.

Cách kiểm nhanh một trang: xem trang đó dẫn văn bản nào. Nếu chỉ dẫn “Nghị định 125/2020/NĐ-CP” mà không nhắc Nghị định 102/2021, Nghị định 310/2025, Nghị định 291/2026 hoặc bản hợp nhất, thì rất có thể trang đang chép bản gốc năm 2020.

Thời hiệu 02 năm: vì sao nhiều trang vẫn ghi 01 năm

Thời hiệu xử phạt là khoảng thời gian mà cơ quan có thẩm quyền còn được ra quyết định xử phạt. Hết thời hiệu thì không xử phạt được nữa, và đó là lý do con số này quan trọng với người đang rà lại hồ sơ cũ.

Bản gốc Nghị định 125/2020 ghi thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính về hóa đơn là 01 năm. Nghị định 102/2021 sửa thành 02 năm. Bản đang áp dụng, được Bộ Tài chính hợp nhất thành Văn bản hợp nhất 27/2026/VBHN-BTC ngày 27/8/2026, ghi 02 năm.

Cùng Điều 8 còn hai mốc khác cần nhớ.

Vì sao các trang cũ vẫn sống: bản gốc năm 2020 là bản dễ tìm nhất, và nhiều trang tổng hợp chép lại bản đó rồi không cập nhật. Con số 01 năm không sai vào năm 2020, nó chỉ không còn đúng từ khi Nghị định 102/2021 có hiệu lực.

Lưu ý về giới hạn của thời hiệu. Hết thời hiệu xử phạt thì không bị phạt, nhưng nghĩa vụ nộp thuế vẫn còn. Nếu hành vi về hóa đơn dẫn tới thiếu thuế, khoản thuế truy thu và tiền chậm nộp vẫn phải nộp trong thời hạn mười năm trở về trước kể từ ngày phát hiện, theo Điều 8 khoản 6 điểm a.

Mức trong nghị định là mức cho tổ chức

Điều thứ hai đơn giản hơn nhưng gây lệch số nhiều hơn. Theo Điều 7 khoản 4 và khoản 5 Nghị định 125/2020, mức phạt tại Điều 10 đến Điều 15, khoản 1 và khoản 2 Điều 19 và toàn bộ Chương III là mức áp dụng đối với tổ chức. Mức phạt tiền đối với tổ chức bằng 02 lần mức phạt tiền đối với cá nhân, trừ Điều 16, 17, 18. Hộ gia đình và hộ kinh doanh áp dụng mức như cá nhân.

Chương III là chương về hóa đơn. Nghĩa là mọi con số phạt về hóa đơn mà anh chị đọc thấy trong nghị định đều là con số cho doanh nghiệp và tổ chức. Hộ kinh doanh chịu một nửa.

Hệ quả thực hành: khi đọc một con số phạt hóa đơn ở bất cứ đâu, câu hỏi đầu tiên phải là “số này cho tổ chức hay cho cá nhân”. Nếu trang đó không trả lời, con số chưa dùng được. Với hộ kinh doanh, đọc thẳng bảng mức của nghị định là tự nhân đôi mức phạt của mình.

Chiều ngược lại cũng có. Một số bài tổng hợp lấy bộ số của cá nhân rồi đăng chung chung, và doanh nghiệp đọc vào thì tưởng mức phạt bằng một nửa mức thật.

Nghị định 310/2025 đổi cách cộng vi phạm từ 16/01/2026

Nghị định 310/2025/NĐ-CP có hiệu lực 16/01/2026 và không thay đổi các khung tiền của Điều 13 về chậm nộp hồ sơ khai thuế. Nhưng nó đổi mấy quy tắc quan trọng về cách tính, và đây là các điểm ít bài nhắc.

Thứ nhất, khi vi phạm nhiều chỉ tiêu trong cùng một ngày thì chỉ áp dụng khung cao nhất, không cộng dồn từng chỉ tiêu.

Thứ hai, bỏ tình tiết tăng nặng “vi phạm nhiều lần”.

Thứ ba, hóa đơn lập sai thời điểm hoặc không lập hóa đơn được xử phạt theo số lượng hóa đơn.

Thứ tư, tình tiết “quy mô lớn” xác định từ 10 hóa đơn trở lên, hoặc số thuế trốn từ 100 triệu đồng trở lên.

Thứ năm, thẩm quyền xử phạt của công chức thuế được nâng lên tới 20.000.000 đồng với vi phạm về thủ tục thuế và 10.000.000 đồng với vi phạm về hóa đơn.

Ba quy tắc đầu có thể làm số tiền cuối cùng thay đổi theo cả hai chiều. Việc chỉ áp khung cao nhất khi vi phạm nhiều chỉ tiêu cùng ngày làm giảm tổng. Việc phạt theo số lượng hóa đơn với hành vi lập sai thời điểm thì làm tăng tổng nếu số hóa đơn nhiều.

Nghị định 291/2026, hiệu lực 21/7/2026, cũng sửa Nghị định 125/2020 nhưng chỉ bổ sung Mục 3 và Điều 19a về cung cấp thông tin, không liên quan tới các khung phạt hóa đơn.

Hóa đơn của nhà cung cấp bỏ địa chỉ, và vì sao bài này không ghi mức phạt từng hành vi

Có một nhóm hành vi mà người bị phạt không phải người làm sai: nhận và sử dụng hóa đơn của một doanh nghiệp đã bỏ địa chỉ kinh doanh.

Ranh giới là ngày cơ quan thuế xác định bên bán bỏ trốn hoặc bỏ địa chỉ. Hóa đơn lập trước ngày đó, nếu doanh nghiệp mua chứng minh được giao dịch có thật bằng hợp đồng, chứng từ thanh toán, phiếu nhập kho, thì vẫn được khấu trừ thuế giá trị gia tăng và tính chi phí. Nguyên tắc này nằm trong hướng dẫn nghiệp vụ của Bộ Tài chính tại Công văn 11797/BTC-TCT năm 2014.

Hóa đơn lập sau ngày thông báo là hóa đơn không hợp pháp theo Điều 4 khoản 1 Nghị định 125/2020. Người mua không được khấu trừ, không được tính chi phí, và bị xử phạt về hành vi sử dụng hóa đơn không hợp pháp theo Điều 28 cùng Nghị định.

Đến đây là chỗ bài này dừng lại và nói thẳng một điều. Theo Văn bản hợp nhất 27/2026/VBHN-BTC, hành vi lập hóa đơn không đúng thời điểm tại Điều 24 bị phạt theo số lượng hóa đơn: 01 số phạt 500.000–1.500.000 đồng; 02 đến dưới 10 số phạt 2–5 triệu; 10 đến dưới 20 số phạt 5–15 triệu; 20 đến dưới 50 số phạt 15–30 triệu; 50 đến dưới 100 số phạt 30–50 triệu; từ 100 số trở lên phạt 50–70 triệu. Hành vi không lập hóa đơn khi bán hàng, cung cấp dịch vụ bị phạt từ 1–2 triệu cho 01 số, tăng dần tới 60–80 triệu. Điều 25 về khai báo mất, cháy, hỏng hóa đơn: cảnh cáo, 1–4 triệu, hoặc 4–8 triệu. Điều 26 về làm mất, cháy, hỏng hóa đơn: cảnh cáo, 3–5 triệu, 4–8 triệu, hoặc 5–10 triệu. Điều 27 về hủy, tiêu hủy hóa đơn: cảnh cáo, 2–4 triệu, hoặc 4–8 triệu. Điều 28 về sử dụng hóa đơn không hợp pháp: 20–50 triệu. Các mức của Điều 25, 26, 27 lấy theo bản gốc và nên đối chiếu lại bản hợp nhất trước khi trích trong văn bản gửi cơ quan thuế.

Lý do không chép từ trang khác nằm ở chính hai điều nêu ở đầu bài. Nếu chép một con số mà không biết trang nguồn đang dùng bản gốc hay bản hợp nhất, và không biết con số đó cho tổ chức hay cá nhân, thì con số chép về có hai khả năng sai cùng lúc. Khi tra mức phạt cho một hành vi cụ thể, anh chị mở bản hợp nhất Văn bản hợp nhất 27/2026/VBHN-BTC ngày 27/8/2026 và đọc thẳng điều tương ứng.

Khi nào không nên chỉ dựa vào con số phạt đọc được trên mạng?

Một con số phạt tra được trong ba mươi giây thường là con số chưa dùng được. Pháp Tín thấy có bốn tình huống mà dựa vào nó sẽ dẫn tới quyết định sai.

Thứ nhất, khi trang không ghi bản văn bản. Nghị định 125/2020 đã bị sửa bởi Nghị định 102/2021, Nghị định 310/2025 và Nghị định 291/2026. Một trang không nhắc tới ba văn bản sửa đổi này thì rất có thể đang chép bản năm 2020.

Thứ hai, khi trang không ghi đối tượng. Cùng một hành vi, tổ chức và hộ kinh doanh chịu hai mức chênh nhau đúng một nửa.

Thứ ba, khi có nhiều hành vi cùng lúc. Cách cộng đã thay đổi từ 16/01/2026: vi phạm nhiều chỉ tiêu trong cùng một ngày chỉ áp khung cao nhất, và tình tiết tăng nặng “vi phạm nhiều lần” đã bỏ. Cộng dồn theo cách cũ ra số cao hơn thực tế.

Thứ tư, khi hành vi gắn với thuế phải nộp. Một hành vi hóa đơn dẫn tới thiếu thuế thì ngoài tiền phạt còn tiền thuế truy thu và tiền chậm nộp, và thời hiệu áp dụng có thể là 05 năm chứ không phải 02 năm. Đọc riêng con số phạt hóa đơn là bỏ mất phần lớn số tiền thật.

Câu hỏi thường gặp

Bước tiếp theo sau khi kiểm lại con số

Con số phạt mà anh chị đang cầm lấy từ đâu, và trang đó có ghi rõ đối tượng cùng bản văn bản không? Nếu doanh nghiệp đang có sổ sách và hóa đơn tồn nhiều kỳ, bài cần đọc là: Sổ sách hóa đơn tồn đọng, dồn đến đâu thì đủ.

Nhận bản tin cập nhật qua Zalo OA Pháp Tín.